Nazwa tego hasła odnosi się do więcej niż jednego pojęcia.
Zobacz hasło pasierb w Wikisłowniku
Zasugerowano, aby ten artykuł (lub sekcję) zintegrować z artykułem Chrzestny.
Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi.
Należy w nim poprawić/wykonać działania: dodać o innych religiach i wyznaniach.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.
Rodzice chrzestni trzymają dziecko do chrztu.
Rodzice chrzestni (łac. patrini) – mężczyzna i kobieta przedstawiający do sakramentu chrztu osobę chrzczoną. Biorą także na siebie troskę o dziecko i poręczają za jego wychowanie w duchu religii, którą przyjmuje dziecko.
Spis treści
//
W katolicyzmie
Powstanie instytucji
Instytucja rodziców chrzestnych wyrosła z funkcji historycznych:
W IX w. te funkcje przejęli rodzice chrzestni. W XV w. w chrzcie brało udział trzech chrzestnych, zaś w XVI w. zgodnie z postanowieniami soboru trydenckiego (1545-63) liczba zmalało do dwóch.
Warunki
Obecnie można dokonać wyboru - jednego lub dwóch
Rodzicem chrzestnym może być także osoba wyznania prawosławnego, jeśli pierwszym rodzicem chrzestnym jest katolik. Warunkiem jest, aby było zapewnione wychowanie dziecka w wierze katolickiej, chrzestny miał ukończone 15 lat i był ochrzczony w wierze, którą wyznaje. Osoby innych wyznań chrześcijańskich mogą być tzw. świadkami chrztu, pod podobnymi warunkami, jak chrzestni prawosławni.
Zwyczaje
W Polsce na określenie ojca chrzestnego w stosunku do matki chrzestnej i do rodziców dziecka oraz jego ojca w stosunku do rodziców chrzestnych używano określenia kum, kobieta zaś była kumą. W znaczeniu przenośnym słowo kum czy kuma oznacza bliskiego znajomego.
Przypisy
Zobacz też
Bibliografia
Zabójstwo honorowe - zabójstwo popełnione przez członka rodziny, motywowane chęcią “zmycia hańby rodziny” spowodowanej rzekomo zachowaniem jej członka. Do zabójstwa wystarczy samo podejrzenie, że doszło do takiego zachowania. Ofiarami bywają w znakomitej większości młode kobiety, zaś najczęstszymi sytuacjami są:
United Nations Population Fund (UNFPA) szacuje liczbę takich wypadków na świecie na około 5000 rocznie.
Bibliografia
Linki zewnętrzne s
Przypisy
Nazwa tego hasła odnosi się do więcej niż jednego pojęcia.
Zobacz hasło pasierb w Wikisłowniku
Nazwa tego hasła odnosi się do więcej niż jednego pojęcia.
Zobacz też
Zobacz hasło babcia w Wikisłowniku
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
na temat “Babci”
Wikimedia Commons posiada zbiór multimediów w temacie:
Babcie (z wnuczkami)
Wikimedia Commons posiada zbiór multimediów w temacie:
Babcie (kobiety w podeszłym wieku)
Ten artykuł dotyczy rodziny. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Spis treści
//
Rodzice – nazwa jednej z podstawowych relacji w rodzinie. W ogólnym znaczeniu to osoby, od których ktoś bezpośrednio pochodzi – ojciec i matka danego dziecka lub dzieci (rodzeństwa). Sam rodzic to współcześnie tak ojciec jak matka, ale w języku staropolskim był to tylko ojciec. Fakt posiadania dziecka przez kobietę i bycia matką to macierzyństwo, a fakt posiadania dziecka przez mężczyznę i bycia ojcem – ojcostwo (obydwa te określenia to rodzicielstwo). Potocznie ojciec to także tata (tato), a matka – mama.
Rodzic jest spokrewniony z dzieckiem w pierwszym stopniu linii prostej, jest jego wstępnym (przodkiem).
Pojęcie należące zarówno do języków naturalnych, w tym potocznego, jak i do języka prawnego, w praktyce może odnosić się do różnych osób.
Rodzice prawni
Osobny artykuł: pochodzenie dziecka.
W polskim prawie rodzicami są tylko dwie osoby (wyjątkowo jedna) wpisane odpowiednio jako matka lub ojciec do aktu urodzenia i innych aktów stanu cywilnego, a na ich podstawie do innych dokumentów urzędowych (dowód osobisty, paszport). W zamierzeniu ustawodawcy rodzicami powinny być osoby, od których ktoś rzeczywiście i bezpośrednio pochodzi. Jako matka do aktu stanu cywilnego wpisywana jest więc kobieta, która urodziła dziecko, oraz mężczyzna, z którym matka poczęła dziecko. O ile zgodnie z łacińską sentencją mater semper certa est (macierzyństwa nie trzeba dowodzić, matka zawsze jest pewna), to ojcostwo może budzić wątpliwości, a zapobiegają im głównie domniemania ojcostwa na rzecz męża matki lub innego mężczyzny z nią współżyjącego (w określonym czasie przed datą narodzin). Do innych instytucji prawnych, które mogą uchylić bądź nadać status ojca należą: uznanie dziecka, ustalenie oraz zaprzeczenie ojcostwa. W wyjątkowych sytuacjach (dziecko porzucone lub podmienione, matka-inkubator) można ustalić bądź zaprzeczyć także macierzyństwo. Wreszcie dla dziecka nieznanego pochodzenia do aktu urodzenia wpisuje się rodziców fikcyjnych.
Ponieważ w razie wpisania do metryki osób niebędących rodzicami genetycznymi nie ma obowiązku podejmowania kroków prawnych do sprostowania tych faktów (zwłaszcza jeżeli dziecko osiągnęło już pełnoletność), możliwa jest trwała sytuacja, w której rodzice prawni nie są prawdziwymi rodzicami dziecka.
Osoba, z którą rodzic zawarł kolejny związek małżeński po rozwodzie lub śmierci poprzedniego małżonka, również będącego rodzicem dziecka – nazywana jest w języku polskim rodzicem przybranym. W języku prawnym taka osoba nie jest już rodzicem, lecz powinowatym pierwszego stopnia w linii prostej.
Z rodzicem w sensie prawnym nie należy również mylić innych osób, którym sąd przyznał władzę rodzicielską nad niepełnoletnim dzieckiem. Rodzicem nie musi być też przysposabiający dziecko; będzie nim tylko w przypadku adopcji blankietowej dokonanej przez rodzicielkę i nie odwołanej w odpowiednim czasie. Tak samo nie jest rodzicem osoba sprawująca opiekę.
Rodzice biologiczni
Rodzicami biologicznymi (genetycznymi, faktycznymi) dziecka są tylko ci, którzy poczęli dziecko, a więc od których pochodzi odpowiednio komórka jajowa i plemnik.
W lutym 2008 r. poinformowano media, iż brytyjscy naukowcy stworzyli ludzki embrion z materiałem genetycznym pochodzącym od trzech “rodziców”: jednego mężczyzny i dwóch kobiet.
Rodzice w psychologii
Potocznie rodzicem nazywa się osobę:
Zakresy te zazwyczaj się pokrywają, ale mogą się rozmijać, np. w razie niewiedzy dziecka czy konfliktów interpersonalnych. W życiu codziennym nie ma więc znaczenia prawny charakter więzi łączącej rodzica (rodziców) z dzieckiem. W tym znaczeniu rodzicem może być:
Rozmowa w rodzinie
Badania Naukowe przeprowadzone w 1999r dowiodły, że dziecko coraz częściej wybiera ” zastępczych rodziców” gazety, gry, telewizje itd. “Zastępczy rodzice wychowują dziecko” według własnych norm i zasad moralnych. Badania tez ukazały, że w 26,7% rodzin, gdzie ojciec pracuje, a matka zajmuje się domem, na rozmowę z dziećmi poświęca się przeciętnie 16 minut, zaś na spędzanie z nimi czasu około 22 minuty. W 18,8% polskiego rodzinnego społeczeństwa, gdzie oboje rodzice nie pracują, poświęca się czasu na rozmowę więcej, bo już 20 minut, a na spędzanie wspólnego czasu limit nie przekracza 24 minut, natomiast w ostatniej rubryce 55% rodzin, gdzie oboje rodzice pracują, na rozmowę przypada od 12 do 7 minut.
Miłość i szacunek do rodziców
Miłość do rodziców to uczucie (stan emocjonalny) dziecka, który jest naturalną odpowiedzią dziecka na miłość ze strony rodziców doświadczaną przez dziecko począwszy od chwili narodzin. Gdy dziecko czuje się kochane, tj. gdy jest zaspokajana najważniejsza potrzeba emocjonalna dziecka wówczas rozwija się jego naturalna zdolność do kochania i dziecko kocha tych, którzy pierwszy raz w życiu obdarzyli je miłością, tzn. dali odczuć dziecku, że jest dla nich ważne, że je akceptują takim jakie jest, że może zawsze na nich liczyć, że zapewnili mu poczucie bliskości, że są uważni na jego potrzeby (głównie emocjonalne), że szanują jego odrębność i niepowtarzalność jako człowieka.
W tradycji judeochrześcijańskiej stosunek dzieci do rodziców ujęty jest w czwartym przykazaniu Dekalogu (Czcij ojca swego i matkę swoją). W tradycji tej szacunek dzieci dla ich rodziców jest wyrazem wdzięczności za trud włożony w wychowanie i utrzymanie do czasu usamodzielnienia się (co i tak z punktu widzenia prawa jest obowiązkiem rodziców). Wyrazem tak rozumianego szacunku dla rodziców jest ponadto obchodzenie co roku Dnia Matki oraz Dnia Ojca.
Miłością do rodziców często jest nazywana więź łącząca dziecko z rodzicami a wynikająca z tradycji kulturowych, niemająca związku z uczuciem miłości.
Prawa i obowiązki rodziców
Rodzice są zobowiązani do zapewnienia utrzymania swojemu dziecku, a także do wychowania go. Jeśli rodzice nie wypełniają tych obowiązków, sąd powszechny na wniosek odpowiednich organów (zwłaszcza pomocy społecznej) może odebrać prawa rodzicielskie i powierzyć opiekę nad dzieckiem innym osobom (przy czym sąd rozstrzyga o prawach każdego z rodzica osobno).
Przypisy
Zobacz też
Spis treści
//
Relacja rodzinna (także relacja lub stosunek genealogiczny; pot. nazwa lub rodzaj pokrewieństwa i powinowactwa, nazewnictwo, nazwy członków rodziny) – w genealogii, socjologii lub prawie nazwa i rodzaj stosunku zachodzącego między dwiema osobami należącymi do tej samej rodziny a wynikającego z faktu filiacji i koicji (w genealogii) lub szerzej z pokrewieństwa i powinowactwa (w pozostałych naukach). Na relację taką mają również wpływ stopień pokrewieństwa i powinowactwa (pierwszy, drugi, trzeci itd.), różnica pokoleń oraz linia pokrewieństwa i powinowactwa (prosta i boczna, wstępna i zstępna). Relacje rodzinne oblicza się od jednej osoby, którą w genealogii można nazywać probantem, do innego członka jej rodziny.
Relacje rodzinne można podzielić na relacje proste, wynikające z jednej filiacji (rodzice-dzieci) bądź jednej koicji (między małżonkami; ewentualnie między rodzicami nieślubnego dziecka), oraz relacje złożone z dwóch lub więcej filiacji i koicji, np. probanta z dziadkiem dzielą dwie filiacje, a ze szwagrem – dwie filiacje i jedna koicja.
Współczesne nazwy relacji rodzinnych
Każdy język posiada własne nazewnictwo relacji rodzinnych, które często obejmują tylko te kręgi rodzinne, które utrzymują ze sobą częste kontakty. Dawniej znało się dalszych krewnych i takich nazywano osobnymi określeniami. Współcześnie zakres pojęcia `rodzina` maleje (coraz częściej oznacza rodzinę małą, tj. rodziców i dzieci, w miejsce rodziny wielkiej) a wskutek tego wychodzą z użycia nazwy dla dalszych krewnych (pociotków).
Poszczególne nazwy zostaną omówione według rodzajów, a na końcu znajduje się powtórzenie w formie alfabetycznej.
Linia prosta pokrewieństwa
Grupa ta obejmuje osoby, które od siebie pochodzą (w jedną lub drugą stronę), w praktyce ogranicza się na trzecim stopniu pokrewieństwa (pradziadkowie, prawnuki). Dla dalszych stopni stosuje się zwielokrotniony przedrostek “pra-” (np. prapradziadek), co w żargonie genealogicznym czasem różnie zapisuje się z podaniem liczby (np. dziadek 3. stopnia, 3xpradziadek, pra(3)dziadek itp.).
Linię wstępną tworzą przodkowie probanta: rodzice (ojciec, matka; czulej: tato, tata, mama), dziadkowie (dziadek, babcia), pradziadkowie (pradziadek, prababcia), prapradziadkowie (prapradziadek, praprababcia), praprapradziadkowie itd.
Linię wstępnych po ojcu nazywa się linią po mieczu (np. babcia po mieczu), a linię po matce – po kądzieli (np. dziadek po kądzieli, ale także pradziadek raz po mieczu, dalej po kądzieli). Zamiast określeń po mieczu i po kądzieli można też używać określeń ojczysty (macierzysty) lub ze strony ojca (matki). Wszystkich męskich przodków cały czas po mieczu nazywa się linią męską (patrylinearną), a wszystkie kobiety cały czas po kądzieli – linią żeńską (matrylinearną).
Linię zstępną tworzą potomkowie probanta: dzieci (syn, córka), wnuki (wnuk, wnuczka), prawnuki (prawnuk, prawnuczka), praprawnuki itd.
Linia boczna pokrewieństwa
Anglojęzyczny system nazewnictwa
W języku polskim wykształcił się szereg osobnych nazw dla rozmaitych relacji.
W języku angielskim używa się stopni i przesunięć oraz nazwy kuzyn (np. 1st cousins once removed to kuzyni pierwszego stopnia raz przesunięci, co w języku polskim oznacza dzieci stryjecznych lub ciotecznych dziadków. Angielska notacja nie oddaje w nazwie różnicy pokoleń (kuzynami są zarówno nasze kuzynostwo jak i wujostwo oraz wszyscy ich potomkowie, dla których jest się wujkiem lub ciocią). Stopień nawiązuje do stopnia pokrewieństwa ze wspólnym przodkiem (lecz nie jest z nim tożsamy), a przesunięcie nawiązuje do różnicy pokoleń, aczkolwiek w danym stopniu kuzyn przesunięty w górę (dla probanta to wujek lub ciotka) nazywa się tak samo jak kuzyn przesunięty w dół (probant jest dla tej osoby wujkiem lub ciocią). W dalszym tekście, ilekroć mowa o stopniach, to chodzi o nasze stopnie pokrewieństwa lub powinowactwa, a nie stopnie kuzynostwa anglosaskiego.
Gdy probant i jego krewny znajdują się w obrębie tego samego pokolenia, to w drugim stopniu krewnych nazywa się rodzeństwem (brat, siostra). Dotyczy to również rodzeństwa przyrodniego (przyrodni brat, przyrodnia siostra), które pochodzi od jednego tylko rodzica wspólnego z probantem, a drugi rodzic pozostaje różny (zobacz: rodzeństwo). Dzieci narodzone z ciąży mnogiej nazywane są rodzeństwem bliźniaczym (brat-bliźniak, siostra-bliźniaczka, bliźniaczy brat/siostra lub po prostu bliźniak). Z mnogiej ciąży mogą się urodzić (przy wzrastającej liczbie): bliźniaki, trojaczki, czworaczki, pięcioraczki (teoretycznie) itd.
Dzieci rodzeństwa rodziców (w czwartym stopniu) współcześnie w wielu regionach Polski nazywa się kuzynami. Tradycyjna nazwa takiej relacji, używana nadal w niektórych regionach Polski, to rodzeństwo cioteczne (po siostrze rodzica) lub stryjeczne (po bracie ojca, czasem nieprawidłowo także po bracie matki; rzadziej wujeczne, to już bez zastrzeżeń dla obojga rodziców) — brat cioteczny, siostra cioteczna, brat stryjeczny (wujeczny), siostra stryjeczna (wujeczna).
Krewni dalszych stopni w linii bocznej równej (wspólni pradziadkowie lub dalej) to drugie i dalsze kuzynostwo (drugi, trzeci… kuzyn, druga, trzecia… kuzynka). Dla uściślenia podaje się relację pomiędzy rodzicami, tak więc dzieci braci ciotecznych są rodzeństwem cioteczno-stryjecznym, dzieci braci stryjecznych stryjeczno-stryjecznym itp.
W przypadku krewnych z różnych pokoleń linii bocznej (pokrewieństwo w linii bocznej nierównej), współcześnie coraz częściej dla wszystkich stopni stosuje się jednolitą nazwę: wujostwo (wuj/wujek, ciocia/ciotka). Dotyczy to zarówno czyjegoś krewnego (rodzeństwo rodzica, rodzeństwo dziadka itd.) jak i małżonka tego krewnego, który jest już powinowatym (patrz niżej).
Nadal stosuje się jednak w trzecim stopniu pokrewieństwa (tj. dla rodzeństwa rodziców) ze strony ojca określenie stryjostwo — stryj/stryjek (brat ojca), czasem także stryjenka/stryjna na żonę stryja, czyli bratową ojca (nieprawidłowo na siostrę ojca). Stąd wywodzi się rodzeństwo stryjeczne (w czwartym stopniu). Rodzeństwo matki to zawsze wuj lub ciotka, które to określenia mogą również oznaczać rodzeństwo ojca. Podobnymi terminami określa się powinowatych małżonków krewnego wujka/cioci (patrz niżej).
W tradycyjnej terminologii, w czwartym stopniu krewnymi w linii bocznej nierównej (rodzeństwo dziadków) są dziadkowie cioteczni lub stryjeczni. Dalsze pokrewieństwa określa się podobnie jak w przypadku dalszych kuzynów, tak więc cioteczny brat dziadka to dziadek cioteczno-stryjeczny itp.; potocznie jednak wszystkich krewnych z poprzednich pokoleń w linii bocznej nierównej nazywa się wujkami i ciotkami.
Dzieci brata to bratanek i bratanica, a dzieci siostry to siostrzeniec i siostrzenica.
Uwaga. Najczęściej określenia: kuzynostwo, wujostwo i stryjostwo używane są do nazwania nie ogółu osób spokrewnionych w jakiś jeden sposób (wszyscy kuzyni albo wszyscy wujkowie i ciocie), lecz określa się nimi kuzyna (wujka) i jego małżonkę, a więc krewnego i powinowatego (kuzyn+żona=kuzynostwo, ciocia+mąż=wujostwo, stryjek+żona=stryjostwo).
Linia prosta powinowactwa
Powinowactwo rozszerza rodzinę m.in. o krewnych osoby biorącej ślub z probantem. Jeżeli małżeństwo zawiera sam probant, to ze współmałżonkiem (mąż lub żona) nie łączy go ani pokrewieństwo ani powinowactwo (co do zasady!).
Rodzice męża lub żony to współcześnie teściowie (teść, teściowa), ale spotyka się jeszcze swoiste określenie na rodziców samego męża: świekra i świekr (świekier). Dla rodziców probanta biorącego ślub jego małżonek to zięć (mąż córki) lub synowa (żona syna).
Jeżeli współmałżonek probanta ma dzieci z poprzednich związków, to dla probanta są to pasierb (syn) lub pasierbica (córka), a probant jest dla tych dzieci ojczymem (mąż matki) bądź macochą (żona ojca). Tacy rodzice i dzieci nazywani są przybranymi (przybrany ojciec, matka, syn, córka), a rodzina — rodziną przybraną.
Linia boczna powinowactwa
W linii bocznej powinowactwo:
Szwagier to brat małżonka albo mąż siostry. Szwagierka to siostra współmałżonka, bratowa to żona brata. Zwyczajowo nazywa się również szwagrem brata bratowej lub szwagra albo męża szwagierki, analogicznie szwagierką siostrę bratowej, szwagra lub szwagierki albo żonę szwagra. Osób tych nie łączy już jednak stosunek prawny powinowactwa.
Małżonek kuzyna, kuzynki, wujka i cioci nazywa się na ogół tak samo, np. mąż kuzynki (czyli cioteczny lub stryjeczny szwagier) to po prostu kuzyn. Żoną stryja jest stryjenka lub stryjna. Żona wuja to wujenka lub wujna. Praktycznie wyszło już z użycia słowa pociot lub naciot na określenie męża ciotki.
Rzadko stosuje się jakieś inne, swoiste wyrazy dla np. dziadka od żony, wujka od męża, męża babci ciotecznej itp. Bardzo często (zwłaszcza dla par posiadających wspólne dzieci) rodziców, dziadków, kuzynostwo czy wujostwo każdego z małżonków (rodziców) w kontaktach osobistych nazywa się (po prostu) ojcem, babcią, kuzynem, ciocią itd.
Dalsze koligacje
W świetle przepisów prawa powinowactwo kończy się na relacji pomiędzy współmałżonkiem probanta a krewnymi probanta oraz na relacji pomiędzy samym probantem a krewnymi jego współmałżonka. Pozostałe relacje żargonowo nazywane są zimnym powinowactwem i nie są brane pod uwagę przez prawo jako powinowactwo, ale życie rodzinne jest bardziej złożone i oczywiście dopuszcza i nazywa także dalsze relacje rodzinne, w których różne rodziny przenikają się wzajemnie (koligacje).
Dzieci rodzica przybranego (ojczyma, macochy) z poprzednich związków nie są z probantem spowinowacone, ale czasem nazywa się je rodzeństwem przyrodnim (nieprawidłowo) lub przez analogię rodzeństwem przybranym (przybrany brat, przybrana siostra).
Należy podkreślić, że o ile przykładowo brat żony to szwagier, a jego żonę nazywa się czasami również szwagierką, to między probantem a żoną brata żony probanta (czyli ową nieprawidłową `szwagierką`) nie zachodzi powinowactwo. Podobnie dotyczy to szwagra i bratowej.
Rodzice zięcia i synowej bywają w niektórych regionach Polski określani jako swat i swatowa (swachna, swacha).
Diagram współczesnych nazw relacji rodzinnych
pradziadek
prababka
pradziadek
prababka
dziadek stryjeczny (wuj)
babka cioteczna/ stryjeczna (ciotka)
dziadek
babka
dziadek wujeczny/ cioteczny (wuj)
babka cioteczna (ciotka)
dziadek
babka
wuj
ciotka
stryj (wuj)
stryjenka (ciotka)
ojciec
matka
wuj
ciotka
wuj
wujenka (ciotka)
teść
teściowa
brat cioteczny (kuzyn)
siostra cioteczna (kuzynka)
brat stryjeczny (kuzyn)
siostra stryjeczna (kuzynka)
brat
bratowa
szwagier
siostra
probant
żona/mąż
szwagier
szwagierka
bratanek
bratanica
siostrzeniec
siostrzenica
syn
synowa
zięć
córka
wnuk
wnuczka
wnuk
wnuczka
Historyczne nazwy relacji rodzinnych
Osobny artykuł: staropolskie określenia stopnia pokrewieństwa.
Wszystkie nazwy alfabetycznie
Odsyłacze prowadzą do Wikisłownika.
babcia – babcia cioteczna – babcia macierzysta – babcia ojczysta – babcia po kądzieli – babcia po mieczu – babcia stryjeczna – babka – bliźniak – brat – brat cioteczny – brat stryjeczny – brat wujeczny – bratanek – bratanica – bratowa – ciocia – cioteczna siostra – cioteczny – cioteczny brat – ciotka – córka – dziadek – dziadek cioteczny – dziadek macierzysty – dziadek ojczysty – dziadek po kądzieli – dziadek po mieczu – dziadek stryjeczny – dziadkowie - dziewierz – jątrew – kuzyn – kuzynka – kuzynostwo – macocha – małżonek – małżonkowie – mama – matka – mąż - naciot – ojciec – ojczym – ojczysty – pasierb – pasierbica - pociot – po kądzieli – po mieczu – prababcia – prababka – pradziad – pradziadek – pradziadkowie – prawnuczka – prawnuk – prawnuki – przybrana matka – przybrany – przybrany ojciec – przyrodnia siostra – przyrodni – przyrodni brat – rodzeństwo – rodzeństwo cioteczne – rodzeństwo stryjeczne – rodzeństwo wujeczne – rodzic – rodzice – siostra – siostra cioteczna – siostra stryjeczna – siostra wujeczna – siostrzenica – siostrzeniec – stryj – stryjek – stryjenka – stryjna – stryjostwo – swachna – swat – swatowa – syn – synowa – szwagier – szwagierka – świekr – świekier – świekra – tata – teściowa – teść – wnuczka – wnuk – wnuki – współmałżonek – wuj – wujek – wujostwo – zięć – żona
Relacje rodzinne w tekstach prawnych
Teksty aktów normatywnych (np. ustaw) posługują się niemal wyłącznie stopniami i liniami pokrewieństwa i powinowactwa, bez wyliczania nazw konkretnych relacji. I tak zamiast nazywać poniższe relacje, ustawodawca napisze zamiast:
itd.
Oczywiście, prawo posługuje się również terminami:
Z reguły prawo nie odnosi się do dalszych stopni pokrewieństwa.
Zobacz też
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Przybrana rodzina – rodzina powstająca w wyniku powtórnego małżeństwa przez owdowiałego lub rozwiedzionego rodzica. Składa się ona z jednego rodzica, jego rodzonych dzieci, nowego małżonka oraz ewentualnie dzieci własnych tego nowego małżonka.
Tradycyjnej rodziny przybranej nie tworzą rodzice żyjący w konkubinacie (tj. bez małżeństwa). Przyjmując szeroką definicję rodziny, można jednak dopuścić stosowanie tego określenia również wobec konkubentów, skoro głównym wyznacznikiem jest posiadanie niewspólnych dzieci.
Spis treści
//
Nazewnictwo
Dla dzieci rodzica biorącego ślub jego kolejny mąż lub żona jest rodzicem przybranym, którym jest:
Dla osoby mającej małżonka, który posiada dzieci z poprzednich związków, dzieci takie nazywane są przybranymi i są to:
Wspólne dzieci rodzica rodzonego i rodzica przybranego są dla ich dzieci z poprzednich związków:
Rodzeństwo przybrane
Według przepisów prawa rodzinnego, dzieci obojga przybranych rodziców z ich poprzednich związków nie są ze sobą spokrewnione ani spowinowacone, ale można je nazywać rodzeństwem przybranym (przybrany brat, przybrana siostra), choć potocznie nazywa się je również rodzeństwem przyrodnim. Ze względu na brak skutków prawnych takich, jak dla rodzeństwa rodzonego (np. zakazy małżeńskie, odmowa zeznań), a także ze względu na (z reguły) nikłe kontakty osobiste takiego rodzeństwa, często mówi się, że takie rodzeństwo nie jest prawdziwe, a rodzonych braci i siostry nazywa się prawdziwym rodzeństwem. Uwaga ta dotyczy tylko rodzeństwa przybranego a już nie przyrodniego.
Rodzic przybrany
Przybrane niepełnoletnie dzieci mogą być adoptowane przez rodzica przybranego (w razie wdowieństwa z przyznaniem władzy rodzicielskiej) bądź wychowywane bez zmiany statusu prawnego rodziny. Wiek (dorosłość) dzieci w chwili ślubu ich rodzica z nowym współmałżonkiem nie stanowi przeszkody ku stosowaniu zwrotu przybrany wobec nowych członków rodziny.
Wykresy genealogiczne
Wykresy genealogiczne przedstawiają relacje w rodzinie przybranej dla danego probanta:
Dzieci
(A) (B) (C) (D) (E)
poprzedni pierwszy drugi następny
małżonek/partner małżonek/partner PROBANT małżonek/partner małżonek/partner
osoby B probanta C probanta C osoby B lub D
│ │ │ │ │ ││ │
└────────┬─────────┘ └────────┬─────────┘ └────────┬──────────┘└────────┬─────────┘
│ │ │ │
dziecko dziecko dziecko obce = cudze
przybrane rodzone rodzone dziecko
(pasierb, pasierbica)
Rodzice i rodzeństwo
(A) (B) (C) (D) (E)
poprzedni rodzic rodzic następny poprzedni/następny
małżonek/partner rodzony rodzony małżonek/partner małżonek/partner
rodzica rodzonego (ojciec/matka) (matka/ojciec) rodzica rodzonego osoby A lub D
B lub C │ │ │ │ (ojczym/macocha) │
│ │ │ │ │ │ │ │
└────────┬─────────┘ └───┬─────────┬─────┘ └────────┬──────────┘ └────────┬───────┘
│ │ │ │ │
rodzeństwo PROBANT rodzeństwo rodzeństwo rodzeństwo
przyrodnie rodzone przyrodnie “przybrane”
(pasierb lub pasierbica
dla rodzica C)
Macocha
Macocha to dla dziecka żona rozwiedzionego lub owdowiałego wcześniej ojca. W szerokim znaczeniu tego słowa, w przypadku nieślubnych dzieci i partnerów, jest to również konkubina takiego ojca, a sam ojciec może być kawalerem.
W kulturze macocha jest przeważnie postrzegana jako zła kobieta, znęcająca się nad pasierbami, ewentualnie jako osoba oschła i obojętna. Stereotyp ten nie powstał bez powodu: dla wychodzącej za mąż kobiety potomstwo małżonka lub konkubenta może być przeszkodą w relacjach z partnerem, a wychowanie dzieci – przymusowym obciążeniem. Zwłaszcza, że ją i dziecko nie łączą więzy krwi. Mimo to powoli stereotyp o złej macosze słabnie. Swój wyraz znajduje jeszcze w wyrażeniu traktować kogoś (coś) po macoszemu.
Do początków XX wieku macocha była sanacją dla wdowca, który mógł dalej pracować, pozostawiając opiekę nad dziećmi macosze (dlatego szybki ożenek następował mimo żałoby). Współcześnie wobec niższej śmiertelności kobiet przy porodzie, macocha pojawia się w życiu dzieci częściej z powodu rozwodu.
Ciekawostka: jedna z planetoid została nazwana 49448 Macocha.
Dzieła kultury
Lista dzieł literackich, muzycznych, filmowych itp. odwołujących się do relacji osobistych pomiędzy rodzicem przybranym a przybranymi dziećmi:
Zobacz też
Ten artykuł dotyczy relacji w rodzinie. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa. Na tę stronę wskazuje także przekierowanie „mama”. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Matka (mama) – kobieta, która jest rodzicem, urodziła i zazwyczaj jednocześnie wychowuje własne (lub cudze) dziecko. Jest to podstawowa relacja w rodzinie.
W prawie rodzinnym matka jest wstępną krewną pierwszego stopnia w linii prostej, od którego dziecko pochodzi bezpośrednio. W genealogii matkę i dziecko łączy filiacja, a matkę z ojcem łączy koicja.
W języku potocznym matką nazywa się czasem także teściową. Matka wychowująca dzieci z poprzedniego małżeństwa swego męża to macocha.
Zobacz też
Zobacz hasło matka w Wikisłowniku
Zobacz w Wikiźródłach zbiór prac o tytule “Matka”
Wikimedia Commons posiada zbiór multimediów w temacie:
Matki
Nazwa tego hasła odnosi się do więcej niż jednego pojęcia.
Kultura masowa
Muzyka
Filmy
Wspólnoty religijne
Wspólnoty religijne nazywane braćmi:
Zobacz też
